Gasparo's Luit
Een vertelling
Mijn hoofd tolt. Alles loopt door elkaar: hoop en twijfel, angst en verlangen. En ergens, tussen al dat gewoel, zit een stemmetje dat maar blijft herhalen: ga, ga, ga.
1602. Wanneer Denijs van der Donck, een jonge Antwerpse luitspeler, verneemt dat ze in het verre Mantua een nieuwe hofluitist zoeken, lijkt het alsof het geluk hem onverwacht toelacht. Hij laat zijn moeder en zijn geliefde Tanneke achter en trekt met zijn luit naar het zuiden.
De weg naar Italie voert over bergen en langs onbekende steden, in een bont gezelschap van kooplieden, soldaten en geleerden. Denijs ontdekt dat zijn muziek hem toegang geeft tot werelden die anders gesloten zouden blijven. Soms brengt ze mensen samen. Soms redt ze hem uit gevaar.
Achter de muren van Mantua blijken de dingen echter niet zo eenvoudig als hij zich had voorgesteld. Aan het schitterende hof van hertog Vincenzo Gonzaga gaan schoonheid en macht hand in hand. Muziek kan er ontroeren en verleiden, maar ook verhullen en gehoorzaamheid afdwingen. En dan is er Lucia, de dochter van de overleden hofluitist, die haar eigen weg probeert te vinden in een wereld waarin anderen over haar toekomst willen beslissen.
Wat Denijs zocht, was een plaats aan het hof. Maar hoe dichter hij bij zijn droom komt, hoe meer hij dreigt te verliezen...
'Gasparo's luit - Een vertelling' is een verhaal over muziek en verlangen, over vriendschap en trouw, en bovenal over de zoektocht van een jonge musicus naar zijn eigen stem - als mens en als kunstenaar.
Over de auteur
Paul Winterbeek is musicoloog en amateurluitspeler. Rondneuzen in oude documenten en partituren is een geliefd tijdverdrijf. Over Gasparo’s luit zegt hij: ‘Ik breng mijn personages graag tot leven in een historische wereld, waarin hun wegen die van bekende figuren uit het verleden kruisen. Zo wordt de geschiedenis tastbaar en krijgt de lezer het gevoel er zelf deel van uit te maken.’
Lees een fragment
8 februari 1602
Een winterzon scheen bleek boven Mantua. De kamer werd warm gehouden. De luiken waren halfgesloten, waardoor slechts smalle stroken licht over de vloer vielen en zacht tegen de muur opliepen. Op de lessenaar in de hoek lagen enkele bladen muziek, vergeeld en gescheurd aan de randen, vol doorhalingen en aantekeningen. Op een stoel rustte een luit waarvan het hout door jaren van gebruik donker en mat was geworden.
Gasparo lag in het grote bed bij het raam; een dunne deken bedekte hem tot aan zijn borst. Hij ademde moeizaam, maar zijn ogen volgden aandachtig de bewegingen van zijn dochter.
Lucia zat aan zijn rechterzijde, haar haren keurig samengebonden, een donkere sluier over haar schouders. Ze omklemde haar vaders hand, alsof ze wilde beletten dat de warmte eruit ontsnapte.
Een zacht klopje op de deur werd gevolgd door de verschijning van Don Paolo, pastoor van de San Sebastiano. In zijn handen droeg hij de ampul met gezegende olie en een ciborie met de hostie.
Lucia stond onmiddellijk op en maakte een kleine buiging. ‘Ik dank u voor uw komst, Eerwaarde’, zei ze.
‘Signorina Lucia, het is mijn plicht en mijn voorrecht uw vader de laatste sacramenten te brengen’, antwoordde Don Paolo met zachte stem. Hij plaatste zijn spullen op een kleine tafel naast het bed.
Gasparo probeerde zijn hoofd op te heffen.
‘Wees gerust, maestro’, sprak de priester. ‘We beginnen met de biecht, opdat uw ziel verlicht moge worden.’
Lucia trok zich een paar passen terug om haar vader de nodige discretie te gunnen, maar bleef in de buurt. Don Paolo boog zich voorover, zijn oor dicht bij Gasparo’s mond. Zijn woorden waren nauwelijks te horen. Lucia ving slechts enkele vage flarden op: een naam, een plaats… en iets over een muziekstuk dat nog niet voltooid was.
Daarna nam de priester de ampul, doopte zijn duim in de olie en tekende een kruisteken op Gasparo’s voorhoofd, daarna op zijn handen. ‘Door deze heilige zalving en door Zijn liefdevolle barmhartigheid moge de Heer u bijstaan door de genade van de Heilige Geest’, sprak Don Paolo.
Gasparo sloot de ogen en nam de woorden in zich op.
Ten slotte opende de priester de ciborie en nam de hostie. ‘Ontvang het Lichaam van Christus, uw viaticum voor de reis die voor u ligt.’
Gasparo ontving de hostie op zijn tong, zijn vingers even rustend op die van de priester. Een zachte, bevrijde glimlach trok over zijn gezicht.
Don Paolo sloot het ritueel af met een kort gebed en legde een hand op Gasparo’s voorhoofd. ‘Vaarwel, maestro. De Heer zij met u.’
Toen de priester vertrokken was, bleef het een tijdlang stil in de kamer, tot van buiten, uit de richting van de San Sebastiano, het luiden van de doodsklok opklonk: drie keer drie slagen, langzaam en zwaar. Daarna volgden de tellende slagen: een voor elk jaar van Gasparo’s leven, eenenzestig in totaal.
Lucia luisterde ingetogen, haar ogen op het raam gericht, hoe de klokslagen over de stad galmden. Ze legde haar hand andermaal op die van haar vader. ‘Vader,’ fluisterde ze, ‘alles zal goedkomen.’ Ze sprak beheerst, terwijl haar blik onwillekeurig afdwaalde naar de luit op de stoel.
In de deuropening verscheen een hofbediende, met zijn hoed eerbiedig in de hand. ‘Signorina Lucia, mag ik het hof berichten?’
Ze knikte langzaam. ‘Ja, Giovanni. Meld Zijne Hoogheid dat Gasparo Gasparini hedenmiddag is heengegaan. En… breng mijn condoleances over aan Zijne Hoogheid.’
Giovanni boog, draaide zich om en verdween geruisloos in de gang.
Wat lezers zeggen
Gasparo's luit is zeer picturaal. De auteur heeft zich goed gedocumenteerd over het tijdsgewricht en de historische personages, maar vervalt niet in lange saaie beschrijvingen met moeilijke woorden. De sluier over Lucia's mysterie wordt slechts mondjesmaat opgelicht, wat zorgt voor spanning tot het einde. 't Is een cliché, maar toch, het boek leest als een trein.
Gasparo's Luit is een echte page turner. Spannend en met levensechte personages. Op het einde jammer dat het uit was...
De ‘vertelling’ leest bijzonder vlot. En het verhaal intrigeert, je wil écht verder lezen. Je wil het vervolg te weten komen. Je betrekt in je ‘muziekverhaal’ ook verrassend de schilder Rubens (1577-1640). Dat is passend. Rubens is opera in verf. Ik ben ook blij dat je een wat vergeten meester als Frans Pourbus (1569-1622) aanhaalt. Echt veel opzoekwerk heb je verricht. Maar het loont, want het levert een fijn, vlot leesbaar boek op. Ik las het met veel plezier.
Het boek neemt je mee naar de jaren 1600, ook de tijd waarin onze grote schilder Rubens actief was. Een verhaal waar vooral de liefde voor de luit en de muziek een hoofdrol speelt. Nadat Denijs uiteindelijk zijn doel bereikt,volgt hij toch zijn hart en de liefde is blijkbaar belangrijker dan een job als luitspeler aan het hof. Ik heb van dit boek genoten.
Vragen? Mail naar bestellingen@galmproducties.be.